Przekształcenie spółki i jednoosobowej działalności gospodarczej
Przekształcenie pozwala zmienić formę prawną prowadzonej działalności bez konieczności likwidowania przedsiębiorstwa i rozpoczynania działalności od początku.
Może dotyczyć zarówno spółki handlowej przekształcanej w inną spółkę handlową, jak również przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą, który zamierza kontynuować działalność w formie jednoosobowej spółki kapitałowej.
Procedura zależy od obecnej i planowanej formy prawnej. Inaczej przebiega przekształcenie spółki, a inaczej przekształcenie przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą.
Na czym polega przekształcenie spółki?
W przypadku przekształcenia spółki zasadą jest ciągłość podmiotu. Spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do Krajowego Rejestru Sądowego. Jest to dzień przekształcenia.
Spółce przekształconej przysługują prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Co do zasady pozostaje ona również podmiotem zezwoleń, koncesji i ulg przyznanych przed przekształceniem, chyba że ustawa albo treść odpowiedniej decyzji przewiduje inaczej.
Wspólnicy spółki przekształcanej stają się w dniu przekształcenia wspólnikami albo akcjonariuszami spółki przekształconej, z uwzględnieniem szczególnych regulacji dotyczących określonych rodzajów przekształceń.
Jakie podmioty można przekształcić?
Spółki handlowe
Spółki osobowe i kapitałowe mogą być przekształcane w inne spółki handlowe, z uwzględnieniem warunków właściwych dla konkretnego kierunku przekształcenia.
Spółka cywilna
Możliwe jest również przekształcenie spółki cywilnej w spółkę handlową.
Jednoosobowa działalność gospodarcza
Przedsiębiorca będący osobą fizyczną może przekształcić JDG w jednoosobową spółkę z o.o., PSA albo S.A.
Przekształcenie spółki krok po kroku
Typowa procedura obejmuje cztery podstawowe etapy.
Plan przekształcenia
Plan sporządza zarząd spółki przekształcanej albo wszyscy wspólnicy prowadzący jej sprawy. W spółce jednoosobowej plan wymaga formy aktu notarialnego.
Zawiadomienie wspólników
W zwykłym trybie wspólnicy są zawiadamiani o zamiarze podjęcia uchwały dwukrotnie, z zachowaniem terminów przewidzianych w KSH.
Uchwała o przekształceniu
Uchwała zostaje umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza i określa najważniejsze elementy przyszłej spółki.
Wpis do KRS
Przekształcenie staje się skuteczne z chwilą wpisu spółki przekształconej do KRS. Jest to dzień przekształcenia.
Plan przekształcenia – co obejmuje?
Do planu dołącza się między innymi projekt uchwały o przekształceniu, projekt umowy albo statutu spółki przekształconej oraz sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia.
Przy przekształceniu spółki kapitałowej w spółkę osobową plan obejmuje również określenie wartości godziwej udziałów albo akcji. W przypadku przekształcenia w spółkę akcyjną występują dodatkowe wymagania dotyczące wyceny składników majątku.
Czy zawsze trzeba sporządzać plan przekształcenia?
Nie. Kodeks spółek handlowych przewiduje przypadki, w których procedura jest uproszczona.
Spółka jawna → spółka kapitałowa
Jeżeli wszyscy wspólnicy spółki jawnej prowadzili jej sprawy, nie stosuje się części przepisów dotyczących standardowego planu, zawiadamiania i udostępniania dokumentów.
Jeżeli spółka jawna jest przekształcana w S.A., mimo uproszczenia wycena aktywów i pasywów nadal podlega badaniu przez biegłego rewidenta.
Spółka jawna lub partnerska → inna spółka osobowa
Odrębne uproszczenie może znaleźć zastosowanie, jeżeli wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki.
Kiedy potrzebny jest biegły rewident?
Przekształcenie spółki
Udział biegłego rewidenta występuje przy przekształceniu w spółkę akcyjną. W standardowej procedurze badaniu podlega plan przekształcenia w zakresie przewidzianym przez ustawę.
Przekształcenie JDG
Plan przekształcenia przedsiębiorcy podlega badaniu przez biegłego rewidenta niezależnie od tego, czy docelową formą jest sp. z o.o., PSA czy S.A. Biegłego wyznacza właściwy sąd rejestrowy.
Kiedy przy przekształceniu potrzebny jest notariusz?
Przekształcenie spółki
Uchwała o przekształceniu zostaje umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza. Jeżeli przekształcana jest spółka jednoosobowa, również plan przekształcenia sporządza się w formie aktu notarialnego.
Przekształcenie JDG
Forma aktu notarialnego jest wymagana dla planu przekształcenia oraz oświadczenia przedsiębiorcy o przekształceniu. Odpowiedniej formy wymaga również dokument ustrojowy powstającej jednoosobowej spółki kapitałowej.
Dokumentację warto przekazać Kancelarii odpowiednio wcześniej, przed planowanym terminem czynności, aby możliwe było ustalenie właściwego trybu i zweryfikowanie kompletności dokumentów.
Przekształcenie JDG w spółkę kapitałową
Przedsiębiorca będący osobą fizyczną może przekształcić prowadzoną działalność gospodarczą w jednoosobową:
Plan przekształcenia JDG
Plan przekształcenia przedsiębiorcy sporządza się w formie aktu notarialnego. Dołącza się do niego między innymi projekt oświadczenia o przekształceniu, projekt aktu założycielskiego albo statutu przyszłej spółki, wycenę składników majątku przedsiębiorcy oraz sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia.
Jeżeli przedsiębiorca nie prowadzi ksiąg rachunkowych, sprawozdanie może zostać przygotowane na podstawie danych wynikających między innymi z KPiR, innych ewidencji podatkowych, spisu z natury oraz dokumentów pozwalających ustalić sytuację majątkową przedsiębiorstwa.
Oświadczenie i dokument ustrojowy spółki
Po przeprowadzeniu wymaganych wcześniejszych etapów przedsiębiorca składa oświadczenie o przekształceniu w formie aktu notarialnego.
Przedsiębiorca podpisuje również odpowiedni akt założycielski albo statut jednoosobowej spółki kapitałowej.
Przekształcenie w Prostą Spółkę Akcyjną – PSA
Jednym z możliwych kierunków przekształcenia jest Prosta Spółka Akcyjna. W PSA może zostać przekształcona inna spółka handlowa. Również przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą może przekształcić ją w jednoosobową PSA.
Przy przygotowaniu przekształcenia należy uwzględnić specyfikę PSA, w szczególności strukturę akcji, prawa akcjonariuszy, sposób organizacji organów oraz wysokość kapitału akcyjnego.
Rejestr akcjonariuszy PSA
Po powstaniu PSA jej akcje podlegają rejestracji w elektronicznym rejestrze akcjonariuszy. Rejestr jest odrębny od KRS i może być prowadzony między innymi przez notariusza prowadzącego kancelarię notarialną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Przekształcenie w spółkę akcyjną
Przy przekształceniu w S.A. występują dodatkowe wymagania związane między innymi z wyceną majątku oraz udziałem biegłego rewidenta.
Szczególne zasady przekształcenia
Wymagania zależą od konkretnego kierunku przekształcenia. Poniżej przedstawiono najważniejsze kwestie praktyczne.
Jakiej większości wymaga uchwała o przekształceniu?
Wymagana większość zależy od rodzaju spółki i kierunku przekształcenia.
| Kierunek | Zasadnicza reguła |
|---|---|
| spółka osobowa → kapitałowa | zasadniczo zgoda wszystkich wspólników; szczególne zasady dotyczą SK i SKA |
| spółka kapitałowa → osobowa | co do zasady wspólnicy reprezentujący co najmniej 2/3 kapitału zakładowego |
| spółka kapitałowa → inna kapitałowa | co najmniej połowa kapitału zakładowego oraz większość 3/4 głosów |
| spółka osobowa → inna osobowa | co do zasady zgoda wszystkich wspólników |
PSA: gdy przepisy odwołują się do udziału akcjonariusza w kapitale zakładowym, stosuje się szczególną regułę opartą na stosunku liczby akcji przysługujących akcjonariuszowi do liczby wszystkich akcji wyemitowanych przez PSA.
Spółka kapitałowa → komandytowa albo komandytowo-akcyjna
Sama wymagana większość głosów nie jest wystarczająca. Konieczna jest również zgoda osób, które w spółce przekształconej mają zostać komplementariuszami. Zgoda wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Spółka kapitałowa → inna spółka kapitałowa
Dotyczy to między innymi przekształceń: sp. z o.o. → PSA, PSA → sp. z o.o., PSA → S.A., S.A. → PSA oraz sp. z o.o. → S.A.
Oprócz wymaganej większości znaczenie mają zatwierdzone sprawozdania finansowe za wymagany okres, odpowiednie relacje kapitałów, a przy przekształcanej S.A. także całkowite pokrycie kapitału zakładowego.
Prawo odkupu udziałów lub akcji
Przy przekształceniu spółki kapitałowej w spółkę osobową określonym wspólnikom przysługuje możliwość żądania odkupu udziałów albo akcji.
Dotyczy to w szczególności wspólnika, który głosował przeciw uchwale i zażądał zaprotokołowania sprzeciwu, a w określonych przypadkach również wspólnika bezzasadnie niedopuszczonego do zgromadzenia.
Cena odkupu odpowiada wartości godziwej udziałów albo akcji.
Zaskarżenie uchwały i szczególne prawa wspólników
Uchwała o przekształceniu może być zaskarżona na zasadach określonych w Kodeksie spółek handlowych. Ustawa przewiduje szczególne terminy dla powództwa o uchylenie uchwały oraz o stwierdzenie jej nieważności.
Przekształcenie może również wpływać na szczególne prawa wspólników oraz prawa posiadaczy określonych kategorii obligacji, jeżeli dotychczasowe uprawnienia nie dają się pogodzić z konstrukcją spółki przekształconej.
Co warto sprawdzić przed rozpoczęciem procedury?
Przed rozpoczęciem procesu warto zweryfikować nie tylko dokumenty korporacyjne, ale również sytuację prawną i finansową przedsiębiorstwa.
Zasadą jest kontynuacja praw i obowiązków, jednak przepisy szczególne, treść decyzji albo konkretnej umowy mogą przewidywać odmienny skutek.
Dokumenty potrzebne do przekształcenia
Nie istnieje jedna uniwersalna lista dokumentów właściwa dla wszystkich rodzajów przekształceń. Zakres dokumentacji zależy przede wszystkim od obecnej i docelowej formy prawnej, liczby wspólników lub akcjonariuszy, struktury organów, trybu przekształcenia oraz etapu procedury.
Przed ustaleniem terminu warto przekazać Kancelarii:
- podstawowe dane spółki albo przedsiębiorcy,
- aktualną umowę albo statut,
- informację o planowanym kierunku przekształcenia,
- dane wspólników lub akcjonariuszy,
- informacje o przyszłych organach spółki,
- posiadaną dokumentację przekształceniową i finansową.
Przy przekształceniu JDG istotne znaczenie mają również wycena przedsiębiorstwa, plan przekształcenia i opinia biegłego rewidenta.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdą spółkę można przekształcić?
Co do zasady spółki handlowe mogą być przekształcane w inne spółki handlowe. Ograniczenia dotyczą między innymi spółki w upadłości oraz spółki w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku.
Czy JDG można przekształcić w spółkę z o.o.?
Tak. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną może przekształcić prowadzoną działalność w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.
Czy JDG można przekształcić w PSA?
Tak. Prosta Spółka Akcyjna jest spółką kapitałową, dlatego przedsiębiorca może przekształcić JDG w jednoosobową PSA.
Czy plan przekształcenia zawsze wymaga aktu notarialnego?
Nie. Przy przekształceniu spółki zasadą jest forma pisemna. Plan spółki jednoosobowej wymaga jednak formy aktu notarialnego. W formie aktu notarialnego sporządza się również plan przekształcenia przedsiębiorcy prowadzącego JDG.
Czy zawsze trzeba sporządzać plan przekształcenia?
Nie. KSH przewiduje uproszczenia dla określonych przekształceń spółek osobowych, jeżeli wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki.
Czy przy każdym przekształceniu potrzebny jest biegły rewident?
Nie. Przy przekształceniu spółki udział biegłego występuje przy przekształceniu w S.A. Odrębnie uregulowano przekształcenie JDG – w tym przypadku plan podlega badaniu przez biegłego rewidenta.
Kiedy potrzebny jest notariusz?
Uchwała o przekształceniu spółki zostaje umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza. Forma aktu notarialnego jest również wymagana między innymi dla planu przekształcenia spółki jednoosobowej oraz dla planu i oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy prowadzącego JDG.
Kiedy dochodzi do przekształcenia?
Z chwilą wpisu spółki przekształconej do Krajowego Rejestru Sądowego. Jest to dzień przekształcenia.
Czy wspólnik może żądać odkupu swoich udziałów lub akcji?
W określonych przez KSH przypadkach tak. Prawo odkupu występuje przy przekształceniu spółki kapitałowej w osobową i podlega szczególnym warunkom oraz terminom.
Czy przedsiębiorca odpowiada za wcześniejsze zobowiązania po przekształceniu JDG?
Tak. Osoba fizyczna odpowiada solidarnie ze spółką przekształconą za zobowiązania związane z działalnością gospodarczą, które powstały przed dniem przekształcenia, przez trzy lata od dnia przekształcenia.
Czy po przekształceniu w PSA potrzebny jest rejestr akcjonariuszy?
Tak. Akcje PSA podlegają rejestracji w elektronicznym rejestrze akcjonariuszy. Rejestr akcjonariuszy PSA może być prowadzony również przez notariusza.
Przekształcenie spółki lub JDG
Przekształcenie wymaga skoordynowania dokumentacji prawnej, korporacyjnej, finansowej i rejestrowej. Przed ustaleniem terminu czynności notarialnej prosimy o wcześniejsze przekazanie podstawowych informacji dotyczących planowanego przekształcenia oraz posiadanej dokumentacji.